ក្នុងយុគសម័យដែលបច្ចេកវិទ្យាដើរលឿនដូចផ្លេកបន្ទោរ ព័ត៌មានបានក្លាយទៅជា «អាហារស្មារតី» ប្រចាំថ្ងៃរបស់យើងម្នាក់ៗ។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភនោះគឺ «ម្ហូបអាហារ» ទាំងនោះមិនសុទ្ធតែមានអនាម័យនិងផ្តល់ផលល្អដល់ខួរក្បាលនោះទេ ព្រោះវាត្រូវបានលាយឡំដោយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (Fake News) ដែលកំពុងរាលដាលលឿនជាងវីរុសទៅទៀត។

ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ មិនត្រឹមតែបំពុលសង្គម បង្កើតការយល់ច្រឡំ និងការស្អប់ខ្ពើមគ្នាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាចបំផ្លាញអនាគត និងជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់ៗបានយ៉ាងងាយដែរ ប្រសិនបើយើងខ្វះការពិចារណាហ្មត់ចត់។ ចុះតើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីការពារខ្លួន និងគេចផុតពីអន្ទាក់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយទាំងនេះ?

ដើម្បីក្លាយជាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដ៏ឆ្លាតវៃ យើងត្រូវអនុវត្តរូបមន្ត «៣ ការពារ»ដូចខាងក្រោម៖

១.ពិនិត្យប្រភព (កុំទាន់ជឿ)
មុននឹងចុច Share ឬជឿលើព័ត៌មានណាមួយ ត្រូវសួរខ្លួនឯងថា៖ *«តើព័ត៌មាននេះមកពីណា?»* សារព័ត៌មានដែលមានវិជ្ជាជីវៈ និងស្ថាប័នផ្លូវការ តែងតែមានប្រភពច្បាស់លាស់ មិនមែនជាទំព័រហ្វេសប៊ុក (Page) បង្កើតឡើងដើម្បីតែរក Like រក View ឬមានចំណងជើងបែបញុះញង់ បំផ្លើសការពិតនោះឡើយ។

២.ផ្ទៀងផ្ទាត់ការណ៍ពិត (កុំទាន់ស្លន់ស្លោ)
ព័ត៌មានក្លែងក្លាយភាគច្រើន តែងតែលេងសើចជាមួយអារម្មណ៍របស់អ្នកអាន ដូចជាការបង្កើតរឿងគួរឱ្យខ្លាច គួរឱ្យខឹងសម្បារ ឬគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលហួសពីការណ៍ពិត។ បើឃើញព័ត៌មានបែបនេះ ត្រូវស្វែងរកមើលថាតើមានស្ថាប័នព័ត៌មានធំៗផ្សេងទៀតចុះផ្សាយដែរឬទេ? បើមានតែប្រភពតែមួយ ហើយគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ វាអាចជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ៩០% ទៅហើយ។

៣.ពង្រឹងការពិចារណា (កុំទាន់ចែករំលែក)
«ការចែករំលែកដោយខ្វះការពិចារណា គឺជារលកធាតុអាកាសជួយផ្សព្វផ្សាយជាតិពុល»។ មុននឹងបន្តចែករំលែកទៅកាន់អ្នកដទៃ ត្រូវប្រាកដថាវាជាព័ត៌មានពិត និងមានប្រយោជន៍។ ប្រសិនបើមិនច្បាស់ទេ ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងមិនចុច Share គឺជារបាំងការពារដ៏ល្អបំផុត។

បណ្តុះអាវុធនៃការងាកមកពង្រឹងស្មារតី
ការគេចផុតពីព័ត៌មានក្លែងក្លាយ មិនមែនជាការឈប់ប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតនោះទេ ប៉ុន្តែជាការបណ្តុះ «វិចារណញ្ញាណ និងការគិតហ្មត់ចត់» នៅក្នុងខ្លួនយើង។ ឌីជីថលគឺជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពល តែវានឹងក្លាយជាអាវុធមុខពីរ បើអ្នកប្រើប្រាស់ខ្វះការត្រិះរិះ។

រួមគ្នាបដិសេធព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ដោយចាប់ផ្តើមពីខ្លួនយើង៖ **«គិតមុនគូរ ពិនិត្យមុនជឿ ចែករំលែកដោយការទទួលខុសត្រូវ»** ដើម្បីបង្កើតសង្គមឌីជីថលមួយដែលមានសុវត្ថិភាព ស្អាតស្អំ និងពោរពេញដោយចំណេះដឹងពិតប្រាកដ៕

ដោយ៖ លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង ប្រធានផ្នែកទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា

ព័ត៌មាន​ទាក់​ទង